MEDENİYET KURAN AĞAÇ: SEDİR VE LÜBNAN
Lübnan

MEDENİYET KURAN AĞAÇ: SEDİR VE LÜBNAN

İnsanoğlu tarihte pek çok medeniyetler inşa etmiş, kültürel, bilimsel ve ekonomik anlamda gelişmeler kat ederek bu mirası günümüze aktarmıştır. Bu medeniyetlerden birisi olan Fenikeliler, tarih sahnesine MÖ.2000’lerde çıkmıştır.

Günümüz Lübnan topraklarını kapsayan arazide doğan ve gelişen Fenikeliler,  Sayda, Sidon ve Biblos gibi tarihte yer eden şehirlerde varlıklarını zenginlik içerisinde sürdürmüşlerdir. Bu zenginliğin kaynağı ise yaptıkları deniz ticareti olmuştur. Mısır ve Yunan devletleri arasında ticaret yapmakla birlikte Batı Akdeniz Havzası’nda pek çok ticari koloni kurmuşlardır. Bunlardan en bilineni günümüz Tunus topraklarında yer alan Kartaca’dır.

Fenikeliler’i deniz ticaretine iten en önemli unsur, çağdaşı olan medeniyetlere nazaran az ve tarıma elverişsiz topraklara sahip olmaları idi. Ancak bu topraklar çok önemli bir zenginliğe sahip idi; Sedir Ağacı.

2000 Yıllık Sedir Ağacı Gövdesi ( Beyrut Ulusal Müzesi )

Kumlu, killi ve kireçli toprakları seven, soğuğa dayanıklı olmayıp sıcak ve 1200 ila 2000 rakımları arasında yaşayan sedir ağacı günümüzde ağırlıklı olarak Lübnan ve Toros’larda bulunmaktadır. Ortalama 1000 yıl kadar yaşamakta ve 40m yüksekliğe ulaşabilmektedir. Sedir odunu suya dayanıklı, kolay işlenebilen ve sağlam bir yapıya sahiptir. Bu özellikleri ile sedir ağacından üretilen ahşap malzemeler başta gemi yapımında olmak üzere, mabet, tapınak ve saray gibi anıtsal yapılar ile baraj ve su seti gibi teknik işlevli yapılarda kullanılmıştır. Kullanımı Hitit Dönemi Anadolu’sunda o denli yaygınlaşmıştır ki  sedir ağaçlarının sayısı hızla azalmış ve buna önlem olarak Tokat Erbaa, ve Afyon gibi bazı bölgelerde sedir dikimi yapılmıştır. Yakın dönemde hicaz demiryolunun yapımında da sedir ağacından faydalanılmıştır.

Sedir kadim medeniyetlere öylesine tesir etmiştir ki, Sümerlerin Gılgamış Destanı’ndan Hitit yazıtlarına, Tevrat ve İncil’e değin pek çok ilahi kitapta kendisine yer bulmuştur.

Fenikeliler yaptıkları deniz ticareti ile doğunun bilim, teknik ve zenginliğini Akdeniz’in batısına taşımış, bununla birlikte Mısır ve Grek toplumları arasındaki iletişimi artırmıştır. Bunun bir örneği yazı alanındadır. Mısır hiyerogliflerinden esinlenerek MÖ. 13 yy.da 22 harflik alfabe geliştiren Fenikeliler, bunu Ege’ye aktarmış ve Greklerin Latin alfabesini oluşturmasına temel sağlamışlardır.

Güvercin Kayalıkları ve Akdeniz

Dünya ve özelinde Lübnan tarihinde rol oynayan önemli aktörlerden biri olan sedir ağacı, kar yağışı ve yeşil ormanlara sahip ender Arap ülkelerinden biri olan Lübnan’ın ( Umman’da bol yeşilliğe sahiptir ) bayrağını süslemektedir. Sedir ağaçlı ormanları arkamıza alıp, Akdeniz manzarasında gün batımını izleyip hülyalara dalmak için geç kalmış sayılmazsınız.

İlgili Diğer Yazılar

BİR KENTSEL DÖNÜŞÜM HİKAYESİ: LÜBNAN’IN VİTRİNİ SOLİDERE

DÜNYA’NIN KÜLTÜR BAŞKENTİ: LÜBNAN

İRTİBAT

Medeniyetin İzinde

Türkiye